De Wachtzaal

Als directeur van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding drukte Johan Leman jarenlang zijn stempel op het Belgische integratiebeleid. In deze functie verwierf hij ook enige bekendheid bij een breed publiek als een gedreven maar ook zeer bekwaam voorvechter voor de rechten van minderheden en migranten.   Minder bekend is evenwel dat Leman voorheen kabinetschef was van Paula D’Hondt, de Koninklijk Commissaris voor het Migrantenbeleid. In dezelfde periode leidde zijn bemiddeling tot het ontstaan van de Executieve van de Moslims in België. Een constante in zijn werk blijft daarnaast zijn engagement voor het regionaal integratiecentrum De Foyer in Sint-Jans-Molenbeek. Dit alles maakt van Johan Leman een veldwerker, onderzoeker en beleidsmaker die inmiddels al vier decennia lang onafgebroken bezig is met alle vormen en aspecten van migratie en integratie. In een recent verschenen essay, maakt hij een inventaris op van de sterktes en zwaktes van het migratiebel...

Met het plotse overlijden van auteur en televisiemaker Boudewijn Büch in 2002 verdween op abrupte wijze een figuur uit de Nederlandse media die daar decennialang niet uit was weg te branden. Bovendien leefde bij veel mensen het gevoel dat ze iemand verloren waarmee ze een persoonlijke band hadden. Een belangrijke constante in het werk van Büch bestond er namelijk in dat hij steeds zichzelf als onderwerp binnenbracht. Of het nu ging om recensies, zijn boekenrubriek op televisie, zijn werk als auteur en dichter en zeker later bij de anekdotische reisdocumentaires van ‘De wereld van Boudewijn Büch’, steeds was het Büch zelf die over zichzelf en zijn bijzondere relatie met het onderwerp vertelde. Ook in de talloze interviews die met hem verschenen, hield hij stevig de regie in handen. Op deze manier boetseerde hij eigenhandig het beeld dat van hem verscheen in de verschillende media, inclusief een menigte aan details en een uitgebreid verslag van zijn emotioneel leven. Zijn plotse dood br...

Binnenkijken in de trappistenabdij van Westvleteren Vrijwel iedereen kent de namen van de grote abdijen in onze contreien. Voor een belangrijk deel is deze naambekendheid het gevolg van de productie en verkoop van bier of kaas. Bovendien liggen heel wat abdijen in een eerder rustige omgeving waar het aangenaam wandelen of fietsen is, zodat een uitstap naar een abdij vaak een toeristische of gastronomische aangelegenheid wordt, eerder dan een spirituele. Ironisch genoeg vormt net dit relatieve succes vaak een belemmering om duidelijk te maken waar het in de kern bij abdijen om te doen is. In media en reclame overheerst het beeld van de abdij als plaats van rust, stilte en authenticiteit, maar het valt de bewoners van deze abdijen moeilijk om duidelijk te maken dat rust en stilte slechts een middel vormen en geen doel op zich. De Monnik is een Godzoeker en God zoeken is een behoorlijk heftige aangelegenheid. "Heer haast u mij te helpen" zingen de monniken dan ook bij elk g...

De in 2009 overleden theoloog Edwuard Schillebeeckx was een van de meest invloedrijke theologen tijdens de woelige periode van kerkhervormingen na het Tweede Vaticaans Concilie. In zijn denken streefde hij ernaar om de menselijke ervaring een plaats te geven naast de heersende en eerder gesloten opvattingen van de Kerk over geopenbaarde waarheid. Na eerst vooral dogmatisch gewerkt te hebben, trok Schillebeeckx naderhand zijn progressieve inzichten consequent door naar de exegese, liturgie en pastorale praktijk. Zo schetste hij in 1974 in het boek ‘Jezus, het verhaal van een levende’ aan de hand van de historisch-kritische methode een menselijk beeld van Jezus en de manier waarop dienst leven achteraf Christologisch geïnterpreteerd werd. Dit monumentale boek, waarvan wereldwijd meer dan een miljoen exemplaren verspreid werden, vormde een breuk met de historisch geconditioneerde geloofsvoorstellingen van zijn tijd. Hoewel nieuwe wetenschappelijke inzichten het boek inmiddels hebben inge...

Sinds de historisch-kritische methode voor het eerst werd toegepast op de boeken van de Bijbel hebben deze langzaam het aura van een Heilig en onaantastbaar dictaat van God verloren. Het voortschrijdende   inzicht in de ontstaansgeschiedenis van deze teksten, de omgeving waarin ze werden overgeleverd en de verschillende redacties die ze aanpasten en herschreven zorgden ervoor dat de Bijbel vandaag kan gezien worden als een – al dan niet geïnspireerd – verslag van de manier waarop mensen worstelen met levensvragen en Godsbeelden. Wie de Bijbel vandaag nog wil lezen als kroniek of wetboek moet zich bewust afsluiten voor wetenschappelijke inzichten van onze moderne tijd. Voortbouwend op dit immense werkt, legt Johan Leman in ‘van totem tot verrezen Heer’ de meest recente archeologische vondsten en nieuwe antropologische inzichten naast de teksten van de Bijbel. Op basis hiervan reconstrueert hij de geschiedenis van Kanaän, waar tot de 8 e v.C. Asjera, de godin van de vruchtbaarh...

Doorheen de jaren heeft Karen Armstrong een stevige reputatie opgebouwd met haar boeken over de het ontstaan en de evolutie van de verschillende wereldreligies. Vooral haar kennis van de prehistorie en de vroege oudheid wierpen vaak een nieuw licht op bestaande gegevens en leverden haar wat heel wat bijval en waardering op. In haar jongste boek over het verband tussen religie en geweld poogt Armstrong volgens haar beproefde methode de in het Westen gangbare stelling te nuanceren dat religie vanuit zichzelf gewelddadig is. Armstrong begint haar betoog met de vaststelling dat de prehistorische jager-verzamelaars zich naar alle waarschijnlijkheid in erg egale groepen organiseerden, zodat elke inspanning van een individu ten dienste kon staan van het overleven van de groep als geheel. De vroegste vorm van religie van deze tijd was geworteld in een erkenning van het tragische feit dat het eigen overleven afhankelijk was van de dood van andere levende wezens. Het ontstaan van landbouw...

Op het moment dat Wannes Van de Velde overleed in 2008 aan de gevolgen van chronische leukemie, was hij nog naarstig aan het werk aan een boek dat zijn hele leven zou samenvatten. Daarbij was van bij het begin duidelijk dat dit geen gewone biografie zou worden, maar een boek over zingen en de manier waarop dit van bij zijn geboorte tot aan zijn laatste adem zijn leven beheerste. Overigens heeft Wannes Van de velde veel geschreven en vooral naar het einde van zijn leven toen de ziekte het hem gedurende langere periodes onmogelijk maakte om te zingen op het podium, zijn enkele ontroerend mooie teksten ontstaan. In die zin komen in ‘Over Zingen’ twee belangrijke creatieve lijnen samen: zowel het zingen als het schrijven. Tegelijk is de tekst hopeloos onafgewerkt gebleven. Niet alles wat verteld moest worden heeft Wannes nog kunnen behandelen en vooral het ingrijpende proces van herschrijven en eindeloos aanpassen tot elk woord precies juist staat – een proces dat zijn uitgever bij de p...