De Wachtzaal

Nauwelijks één of twee generaties terug vormde de Christelijke kalender nog de maat van het leven. Kerstmis en Pasen betekenden voor heel veel mensen de hoogtepunten van het jaar. Het waren momenten die zo belangrijk waren dat er weken op voorhand werd naar uitgekeken. De Vasten, de traditionele voorbereiding op Pasen begon lang op voorhand met carnaval, het grote feest van de overvloed en de groteske omkering van de maatschappelijke orde. Daarna werden mensen veertig dagen lang verondersteld, enkel de zondagen telden niet mee, om geen vlees te eten. Carne Vale betekent letterlijk: afscheid van het Vlees.  Misschien is het wel een teken van onze tijd dat Carnaval vandaag nog steeds uitgebreid gevierd wordt, maar dat de scherpe kanten van de Vasten al lang weg gevijld zijn. Van de Christelijke kalender houden vooral de feesten goed stand. Maar toch bewijzen acties als de koffiestop van Broederlijk delen of dagen zonder Vlees dat er nog wel ruimte en aandacht is voor meer dan het v...

Sinds enkele jaren staat ‘Het land is moe’, een minder bekend lied van Drs. P. (°1919), op het online filmplatform YouTube. Een zekere Ripspiqué, die het lied op het internet plaatste, voorzag het nummer van zorgvuldig uitgekozen foto’s die een erg melancholische sfeer oproepen. In zekere zin is dit korte lied – het duurt amper een minuut – een van de beste voorbeelden van het grote poëtische en beeldende vermogen, de compacte taal en fijnmazige humor van Heinz Polzer, de Zwitserse cabaretier die schuilgaat onder het pseudoniem Drs. P. De tekst van ‘Het land is moe’ heeft een aandoenlijk naïef rijmschema en zit gevat in een eenvoudige driekwartsmaat. Een voor een schuifelen gebroken en gekwetste beelden voorbij, maar reeds op het einde van de derde strofe volgt een herhaling, wat in het feilloze taaluniversum van Drs. P. nooit toevallig is. Het refrein volgt hetzelfde stramien als de rest van het lied, maar dan beeldloos; het is dus in zekere zin ook troostelozer. Op het einde komt d...

Sommige boekjes zijn alleen al omwille van de titel het lezen waard en U klets uit uw nek past zonder twijfel in deze categorie. Het boekje onderzoekt de manier waarop politiek en kiezers door de media kunnen beïnvloed worden, waarbij de titel losweg verwijst naar een bekende uitspraak van de Nederlandse politicus Piet Hein Donner die zich vaak erg kritisch uitlaat tegenover de pers. Hoewel mediaprofessor Rens Vliegenthart zich voornamelijk toespitst op de situatie in Nederland – dat met de doortocht van Pim Fortuyn en Geert Wilders net een woelig decennium achter de rug heeft – wegen vandaag in zowat alle Westerse democratieën de media steeds zwaarder door op de politiek. Toch valt de vraag wat nu juist de aard en de draagwijdte van deze ogenschijnlijke invloed is niet meteen een eenduidig te beantwoorden. Het vermogen van de media om stevig op de dagelijkse politieke agenda te wegen, lijkt op het eerst zicht alvast veel groter, dan de mogelijke invloed op het concrete beleid. De...

Sinds 2004 werkt Mieke de Loof aan een cyclus van zeven misdaadromans die zich afspelen in een sfeer van intrige en spionage in het Wenen van kort voor de Eerste Wereldoorlog. Zopas verscheen het vierde deel in deze cyclus, de vijand van binnen, waarin de naweeën van de Weense hongerrevolte van 1911 centraal staan.   Ook in dit deel verschilt de thematische setting van de voorgaande romans, maar blijft tegelijk de duistere en broeierige sfeer van de stad en de verwevenheid van plot en personages met de orde van de Jezuïeten doorheen de boeken nadrukkelijk aanwezig. Dit gegeven, in combinatie met het feit dat de auteur ook telkens een handvol markante historische figuren uit deze cultureel ongemeen boeiende periode uitvergroot, schenkt de cyclus een blijvende spankracht. In het middelpunt van de gebeurtenissen staat telkens de jonge jezuïet en geheim agent Ignatz Ksaveri. Waar deze in het eerste boek van de cyclus nog onervaren te werk gaat en in de twee volgende delen een zeker...

De Egyptische cultuur domineerde gedurende vele duizenden jaren het gebied rond de Middellandse Zee. Tijdens haar bloeiperiode kwamen gigantische bouwwerken tot stand en ontwikkelde de Egyptische mythologie, literatuur en beeldhouwkunst zich tot ongekende hoogte. Wanneer Egypte later een vazalstaat wordt onder Assyrië en Perzië, opent het rijk haar deuren voor Grieken en Joden die de ballingschap willen ontvluchten en komt wederom cultureel tot grote bloei. Onder het bewind van de Ptolomaërs wordt Alexandrië, de door Alexander de grote gestichte ‘stad der steden’, het geestelijke centrum van het Middellandse Zeegebied. De Romeinen tenslotte arriveren vrijwel tegelijk met het Christendom in Egypte en zullen uiteindelijk één vorm hiervan, het zogenaamde Katholieke Christendom in het jaar 391 als staatsgodsdienst invoeren. Kort daarna worden alle heidense tempels gesloten en grotendeels verwoest. De manier waarop de Joodse en Griekse cultuur mee aan de basis lagen van het oudste Chr...

De Niké reeks van de uitgeverij Acco functioneert al jaren als spreekbuis voor de theologische faculteit van de KULeuven met de bedoeling om recent verworven theologische inzichten toegankelijk te maken voor een breed publiek. In deze reeks vormt Als gist in het deeg voorlopig het laatste maar zeker niet de minst ambitieuze deel. Aan zestien onderzoekers van de faculteit werd gevraagd om de inzichten van hun recent theologisch onderzoek over het leven en de ideeën van een bepaalde marktante figuur in de Christelijke traditie te ontsluiten voor godsdienstleerkrachten vandaag en hier meteen concrete toepassingen voor in de klas aan te koppelen. De inleidende tekst van Didier Pollefeyt geeft meteen een mooi beeld van de actuele inhoudelijke positie van het godsdienstonderwijs in Vlaanderen. Enkele jaren geleden werd na breed overleg een zeer grondig hervormd leerplan voor het godsdienstonderwijs ingevoerd. Het heeft even geduurd voor het volledige gewicht van deze hervorming in alle lage...

In 1651 publiceerde de Engelse filosoof Thomas Hobbes een traktaat waarin hij de almacht van de staat in het maatschappelijk leven verdedigde. Deze almacht werd gesymboliseerd door Leviathan, een ontzagwekkend zeemonster uit het boek Job. In een tijd waarin de macht van de Kerk afnam en de dreiging van anarchie steeds toenam, ontwikkelde Hobbes zijn theorie van het sociaal contract die veronderstelde dat de individuele burger zich onderwerpt aan een absoluut staatsgezag in ruil voor bescherming, veiligheid en vrede. In het gevecht met Leviathan schetst Emiel Lamberts de manier waarop de gevestigde machten in het begin van de 19e eeuw onder invloed van het liberalisme onder druk kwamen te staan. Een paar decennia later evenwel, deden economische crisissen en het niets ontziende geweld van de opeenvolgende revoluties heel wat overtuigde liberalen weer naar het conservatieve kamp overlopen. Op het einde van de 19e eeuw bleek de Leviathan sterker dan ooit en bovendien stevig opgehitst door...